సమస్య: దశరథుని శబ్దభేది మోదమ్ముఁ గూర్చె

తేది: జులై 14, 2014 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఈయబడిన సమస్యకు నా పూరణము

(పంచపాది)

శాపమే లేనిచో, రామ సహిత రామ

లక్ష్మణుల వనవాసాన రావణుండు

జానకినిఁ జెఱ నిడ, వానిఁ జంపి, జనుల

కష్టములఁ బాపు టెట్టులఁ గలుగుఁ? గాన,

దశరథుని శబ్దభేది మోదమ్ముఁ గూర్చె! (౧)

శాపవశమున రాముఁడు జనన మంది,

జానకీపతియై, వనిఁ జని, యసురపు

వైరమునఁ బోరి, చంపఁగఁ బ్రజల కపుడు

"దశరథుని శబ్దభేది" మోదమ్ముఁ గూర్చె! (౨)

సమస్య: పూవులో రెండు పూవులు పూచెఁ గనుఁడు

తేది: జులై 13, 2014 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఈయబడిన సమస్యకు నా పూరణము

ఉవిద ముఖపద్మమునను నీలోత్పలములు

సూర్యచంద్రులు లేకయే చోద్యముగను

వికసనమునందెఁ గవులార వేగిరముగఁ

బూవులో రెండు పూవులు పూచెఁ గనుఁడు!

సమస్య: జనకునిఁ బెండ్లాడు మనుచు జానకి కోరెన్

తేది: జూలై 12, 2014 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఈయబడిన సమస్యకు నా పూరణము

(శివధనుర్భంగము గావించిన శ్రీరాముని పుష్పమాలాలంకృతుని జేయుచు సీత పలికిన సందర్భము)

త్రినయన ధనుభి ద్యోధుని,
దనుజాంతకు, సవనరక్షిఁ, ద్వరితోద్య న్నూ
తన వరరాగ మనస్సం
జనకునిఁ బెండ్లాడు మనుచు జానకి కోరెన్!

సమస్య: రాముని భార్యలకు నింద రానేవచ్చెన్

తేది: జూలై 08, 2014 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఈయబడిన సమస్యకు నా రెండు పూరణములు

(1)

(చవితి చంద్రుని దర్శించిన దోషముచే మునిపత్నులు అగ్నివలన నిందలు మోయవలసివచ్చిన సందర్భము)

కామించియు ముని పత్నులఁ
బ్రేమనుఁ బొందంగలేని విశ్వపు సతి యా
భామల రూపెత్తఁగ నౌ
రా! మునిభార్యలకు నింద రానేవచ్చెన్!

(2)

(లక్ష్మీపద్మావతుల మూలముననే వేంకటేశుఁడు ఱాయైనాఁడని యొక వదంతి పుట్టెననుట...)

రామల నడుమను వేఁగుచు
నేమియుఁ బలుకకయె వేంకటేశుఁడు ఱాయై
భామల విడ, మా హృదయాఽ
రాముని భార్యలకు నింద రానే వచ్చెన్!

సమస్య: వానలు రైతులకు దుఃఖభాజనము లగున్

తేది: జూలై 07, 2014 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఈయబడిన సమస్యకు నా పూరణము

చేనికి నవసర మగు తఱి
నైనను గుఱియకయె మిగుల నార్తినిఁ ద్రోయున్,
జేనినిఁ బడవలదనఁ, బడి,
"వానలు" రైతులకు దుఃఖభాజనము లగున్!

సమస్య: కొక్కొరొకో కొక్కొరొ యని కోకిల కూసెన్

తేది: జూలై 06, 2014 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఈయబడిన సమస్యకు నా పూరణము

(కోకిల యను పేరుగల బాలిక పక్షుల కూఁతలు సాధన జేయు సందర్భము...)

చక్కని బాలిక కావునఁ
జిక్కని యనుకరణఁ జూప శీఘ్రమె వేడ్కన్
జొక్కఁపుఁ గూఁతలఁ గూయుచుఁ
"గొక్కొరొకో కొక్కొరొ"యని కోకిల కూసెన్!

సమస్య: మంచి విద్యల నేర్చుట మానవలెను

తేది: జూలై 05, 2014 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఈయబడిన సమస్యకు నా పూరణము

(దుష్టవిద్యలవలని నష్టములఁగూర్చి ముచ్చటించుచుఁ గట్టమంచివారితో నతని మిత్రుఁడు పలికిన సందర్భము)

జనులఁ గికురువొడిచి, వారి ధనము నపహ

రించు విద్యలు నేఁడు విశృంఖలముగఁ

జెలఁగెఁ! ద్వరిత గతినిఁ జెడు తొలఁగఁ, గట్ట

మంచి! విద్యల నేర్చుట మానవలెను.

సమస్య: సవతి లేని యింట సౌఖ్యమేది?

తేది: జూలై 03, 2014 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఈయబడిన సమస్యకు నా పూరణము

లోని కడుగిడఁగను వీనుల విందైన

మాటలాడి, తోషమందుఁ దేల్చి,

మగని గారవించఁగను బ్రియోక్తి సుధార

సవతి లేని యింట సౌఖ్యమేది?

సమస్య: ఱవిక విప్పి డాసె రమణి యతిని

తేది: జూన్ 25, 2014 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఈయబడిన సమస్యకు నా పూరణము

స్వర్గలోకమందు సవ్యసాచినిఁ గని,

యూర్వశి మరులు గొనె! నోపలేక,

ఱవిక విప్పి, డాసె, రమణి "యతి నిరీక్ష

ణమ్ము వలవదోయి! రమ్మ"టంచు!

సమస్య: మారణహోమమ్ము కూర్చు మహిలో శాంతిన్

తేది: జూన్ 22, 2014 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఈయబడిన సమస్యకు నా పూరణము

దారుణ పరరాజ్యార్జక
మారణహోమమ్ము కూర్చు మహిలో శాంతిన్!
గోరి కళింగుల భువికై
పోరి, యశోకుండు శాంతిఁ బొందెఁ గదయ్యా!

సమస్య: పాలు త్యజించి నీరమునుఁ బాన మొనర్చును హంస లెప్పుడున్

తేది: జూన్ 21, 2014 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఈయబడిన సమస్యకు నా పూరణము

వేలుపు గొప్ప యిద్దె! సుకవీశుల కిద్దియె సద్విశిష్టమౌ

కీలకమైన యంశమయ కేవల నీరము శేషమౌనటుల్

గ్రోలఁగ నెంచుచుంట! సుమ కోమల చంచువుచేతఁ ద్రావఁగన్

బాలు, త్యజించి నీరమునుఁ, బాన మొనర్చును హంస లెప్పుడున్!

సమస్య: కాకి కాకి కాక కేకి యగునె?

తేది: జూన్ 20, 2014 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఈయబడిన సమస్యకు నా రెండు పూరణములు

కేకి నాట్య మాడి క్రేంకారమునుఁ జేయు

జ్ఞాని, యోగ విద్య గలుగు పక్షి!

కాన, యోగ్య రహిత కాకముం బోల్పఁగాఁ

గాకి కాకి కాక కేకి యగునె? (1)

జగతి యోగ్యపక్షి షట్చక్ర కుండలీ

జ్ఞాని కేకిఁ బోల్పఁ గాకి కెట్టి

గుణము లేవి లేవు! గుఱుతు సేసియుఁ జూడఁ

గాకి కాకి కాక కేకి యగునె? (2)

సమస్య: అక్కా రమ్మనుచు మగఁడు నాలిం బిలిచెన్

ఒకనాటి ఉపాధ్యాయ వృత్త్యంతర శిక్షణా కార్యక్రమంలో ఒక ఉపాధ్యాయ మిత్రుడు ఇచ్చిన సమస్యకు నా పూరణము

(వేసవిలో నీళ్ళ కష్టా లనుభవిస్తున్న సమ్మక్క అనే గృహిణి...కొళాయి వద్దకు వెళ్ళి నీళ్ళు తేబోగా...ఆమె భర్త...పెద్ద లైనులో చాలా సేపు అవుతుందేమో నని తలచి, వాళ్ళకు ఏదో విధంగా నచ్చజెప్పి  తొందరగా రమ్మని నర్మగర్భంగా పలుకుతున్న సందర్భము)

చుక్కయు నీరము లేకయుఁ
జక్కంగఁ గొళాయిఁ జేరి జలముం దేఁ బోన్
"జుక్కలు మొలువకమును స
మ్మక్కా ర"మ్మనుచు మగఁడు నాలిం బిలిచెన్!

సమస్య: రాముఁడు రావణుని మెచ్చి రాజ్య మ్మొసఁగెన్

తేది: జూన్ 17, 2014 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఈయబడిన సమస్యకు నా పూరణము

నీమమునఁ దపముఁ జేయఁగ
సోమాభరణుం డజుండు శుద్ధమనోజ్ఞుం
డౌ మైనాకీ హృదయా
రాముఁడు రావణుని మెచ్చి రాజ్యమ్మొసఁగెన్!

సమస్య: కర్ణుఁ డెద్దు నెక్కి కంసుఁ జంపె

తేది: జూన్ 16, 2014 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఈయబడిన సమస్యకు నా పూరణము

దండి సహజ కవచ కుండలుం డెవఁడోయి?

హరుఁడు దేనినెక్కి తిరుగునోయి?

కృష్ణుఁ డెవనిఁ జంపి కెరలి రాజిలెనోయి?

కర్ణుఁ, డెద్దు నెక్కి, కంసుఁ జంపె!

సమస్య: నారినిఁ బెండ్లాడువాఁడు నవ్వులపాలౌ

దివి: జూన్ 14,2014 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణంలో ఈయబడిన సమస్యకు నా పూరణము


తోరమ్ముగ దానములను
గోరిన రీతిగ నిడి, వెసఁ గూరిమిఁ బంచన్
గోరెడి గుణియై, యొక పిసి
నారినిఁ బెండ్లాడువాఁడు నవ్వులపాలౌ!

సమస్య: సాహితీసంపదకు విభజనము గలదె?

తేది: జూన్ 02, 2014 నాటి శంకరాభరణములోని సమస్యాపూరణము శీర్షికన ఈయబడిన సమస్యకు నా పూరణము

ధనము భూములు వస్తువుల్ పెనఁగి పెనఁగి

విభజనము సేయవచ్చును వేగిరముగ!

మనమునందున నిబిడమై తనరునట్టి

సాహితీసంపదకు విభజనము గలదె?

సమస్య: తల్లిదండ్రులఁ దిట్టుటే ధర్మమగును

తేది: జూన్ 01, 2014 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఈయబడిన సమస్యకు నా పూరణము

సంఘమునఁ జీడపురువై విషమ్ముఁ గ్రక్కు

దుష్ట దుర్మార్గవర్తను, నష్టకరుని

యాగడమ్ముల సరిచేయనట్టి యతని

తల్లిదండ్రులఁ దిట్టుటే ధర్మమగును!

సమస్య: తమిళకవి యల్లసాని పెద్దనకు నతులు

తేది: మే 12, 2014 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఈయబడిన సమస్యకు నా పూరణము

ఆంధ్రకవితాపితామహుఁ డల్లసాని

పెద్దనకవీంధ్రుఁ డొసఁగిన విద్దెలున్న

మనుచరిత్రమ్ముఁ జదివి, చేసెనఁట యొక్క

తమిళకవి, యల్లసాని పెద్దనకు నతులు!

సమస్య: పండు మంచిది తినఁ బనికి రాదు

తేది: మే 11, 2014 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఈయబడిన సమస్యకు నా పూరణము

లక్కబొమ్మలందు నొక్క మామిడిపండు

బొమ్మఁ గాంచి యొక్కఁ డిమ్ముగఁ గొనె!

దీని నతని సుతుఁడుఁ దినఁ బోవ, ననెఁ దండ్రి

"పండు మంచిది; తినఁ బనికి రాదు!"

పద్య రచన: జోలపాట (శ్రీరామస్తుతి)

తేది: మే 11. 2014 నాటి శంకరాభరణంలోని పద్యరచన శీర్శ్జికన ఈయబడిన "జోలపాట" అంశమునకు నేను రాసిన పద్యము

జోజో సూర్య కుల ప్రదీప విభవా! జోజో ఘనాభాజిరా!

జోజో కౌశిక యజ్ఞ రక్షణ పరా! జోజో హరేష్వాసభిత్!

జోజో రావణ కుంభకర్ణ హననా! జోజో నిలింపావనా!

జోజో రామమహీశ! చంద్రవదనా! జోజో మహీజాపతీ!

(భావం: సూర్యవంశమునకు దీప్తిని, వైభవమునుఁ గలిగించినవాఁడా; మేఘమునుబోలు శరీకాంతిగలవాఁడా; కౌశికుని యజ్ఞమును గాఁచినవాఁడా; [హర+ఇష్వాస-భిత్] శివధనువును  ద్రుంచినవాఁడా; రావణకుంభకర్ణాదులను హతమార్చినవాఁడా; దేవతలను గాఁచినవాఁడా; రామభూపాలా; చంద్రునివంటి ముఖముగలవాఁడా; భూపుత్రి సీతకుఁ బతియైనవాఁడా నీకు జోలలు!)

సమస్య: రామునకు సీతసోదరి (ఛందోగోపనము)

తేది: అక్టోబర్ 25, 2012 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణము శీర్షికన ఈయబడిన సమస్యకు నా పూరణము

(ఇచ్చిన సమస్య ఛందోగోపనము...అనఁగా ఏ పద్యమో తెలుపకుండా ఈయఁబడినది...దీనిని నేను కందపద్యమున నిమిడ్చి పూరణము సేసితిని)

వనవాసానంతరము సీతారామలక్ష్మణుల పునరాగమనమునకై వేచియుండిన మాండవీభరతులు మాతృసమేతముగా ఎదురేఁగి స్వాగతించుచున్న సందర్భము...

కం.

రామాంకిత రాజ్యమ్మును

రామయ్యనె యేలుమంచు బ్రతిమాలుచు నా

రామునకు సీతసోదరి

యౌ మాండవి భరతసహితయై ప్రణతులిడెన్!

సమస్య: పండుగ లివి వచ్చు దండుగలకు

తేది: అక్టోబర్ 24, 2012 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఈయబడిన సమస్యకు నా పూరణము

(సమస్యగా ఈయబడిన ఆటవెలది పద్యపాదమును తేటగీతి పద్యములో నిమిడించనైనది)

తే.గీ.

ధనము వ్యయమైన నేమాయె? దక్కు సుఖము!

దండి పండుగ లివి వచ్చు దండుగల క

నుటయ తప్పు! సంస్కృతిని ప్రస్ఫుటముఁ జేయు

సకల సంతోషదమ్ము లుత్సవములు గద!!

సమస్య: అష్టమి శ్రేష్ఠమ్ము పనుల నారంభింపన్

తేది: అక్టోబర్ 23, 2012 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఈయబడిన సమస్యకు నా పూరణము

శిష్టుల రక్షింపంగన్,
దుష్టుల శిక్షించి, కీడుఁ దొలఁగఁగఁ జేయన్
స్పష్టత నిడు శుభకర దు
ర్గాష్టమి "శ్రేష్ఠమ్ము" పనుల నారంభింపన్!

సమస్య: దయ్యమె దైవమును జంపి ధరపై వెలసెన్

తేది: అక్టోబర్ 21, 2012 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఈయబడిన సమస్యకు నా పూరణము

అయ్యియుఁ బ్రకృతియె వికృతిగ,
నెయ్యము పామరులతోడ నెఱపుచుఁ బ్రకృతిన్
గయ్యాన విడువ నిటు, లా
దయ్యమె దైవమును జంపి, ధరపై వెలసెన్!

సమస్య: కీచకుఁడు పెండ్లియాడె లంకిణిని మెచ్చి

తేది: అక్టోబర్ 22, 2012 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఈయబడిన సమస్యకు నా పూరణము

(ఈ పూరణను క్రమాలంకారపద్ధతిన సరిచూచుకొనునది)

సాధ్వి సైరంధ్రి మోహించి చచ్చెనెవఁడు?              (=కీచకుఁడు)
రామ దమయంతినిన్ నలుం డేమి సేసె?          (=పెండ్లియాడె)
రావణుఁడు దేని మెచ్చి చేరంగఁ జనియె?          (=లంకిణిని మెచ్చి)
కీచకుఁడు, పెండ్లియాడె, లంకిణిని మెచ్చి!

సమస్య: అవధానముఁ జేయువార లల్పులుగాదే

తేది: అక్టోబర్ 20, 2012 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఈయబడిన సమస్యకు నా పూరణము

సవనమ్మౌ యవధానపు
కవన మ్మత్యంత రమ్య గతి నడుపంగన్
సవిధాన రీతి నెఱుఁగక
యవధానముఁ జేయువార లల్పులుగాదే?

సమస్య: దేహము లేనట్టివాఁడె తేజముఁ బొందున్

తేది: అక్టోబర్ 19, 2012 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఈయబడిన సమస్యకు నా పూరణము

మోహము తొలఁగఁగఁ, బరు దా
సోఽహమ్మని, స్మరణలోనఁ ౙొక్కుౘు, మదిలోన్
గోఽహమను పృచ్ఛ ౘన, సం
దేహము లేనట్టివాఁడె తేజముఁ బొందున్!

సమస్య: పతిని బాధపెట్టు వనిత సాధ్వి

తేది: అక్టోబర్ 19, 2012 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఈయబడిన సమస్యకు నా పూరణము

మూఁడు లోకములను ముప్పతిప్పలు పెట్టి,

సంతసమునఁ దేలు, సుంతయేని

మమత లేనియట్టి మహిషాసురు, దనుజ

పతిని, బాధపెట్టు వనిత, సాధ్వి!

పద్య రచన: తిక్కన భారతావిష్కరణం!

తేది: అక్టోబర్ 08, 2012 నాటి శంకరాభరణంలోని పద్యరచన శీర్షికన ఈయబడిన చిత్రమునకు నేను రాసిన పద్యము.

సీ.

కాకతీయుల యోరుఁగల్లున గణపతి

        దేవుని సన్నిధిఁ దిక్కయజ్వ

తన రచనను భారతమ్మును బఠియించి,

        మెప్పులు వడసియు, మేలి వరము

నందియుఁ దన స్వామి నల మన్మసిద్ధిని,

        ఘనుఁ, బునా రాజ్యార్హుఁ గానుఁ జేసి,

స్వామి కార్యమ్మును, స్వక కావ్య వికసన

        మ్ములను మంత్రాంగానఁ బొంది, మఱియుఁ

గీ.

దెలుఁగు వారల నాల్కలఁ దిరముగాను

నిలిచి వెలిఁగియుఁ జిర యశమ్ములును బొందె;

ఘనత నందె కవిబ్రహ్మగాను! మఱియు

నుభయ కవిమిత్రుఁడయ్యుఁ దా నుర్వి వఱలె!

సమస్య: వక్త్రంబుల్ పది గలిగినవానికి జే జే

కవి పండిత మిత్రులకు, వీక్షకులకు,

శ్రీమద్ హనుమజ్జయంతి పర్వదిన

శుభాకాంక్షలు!

తేది: అక్టోబర్ 06, 2012 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఈయబడిన సమస్యకు నా పూరణము

(వక్త్రమనఁగా నోరు, మొగము అని రెండర్థా లుండుటచే పంచముఖాంజనేయుఁడు పది వక్త్రములున్నవాఁడని చమత్కరింపఁ బడుచున్నాఁడు)

వక్త్రాననములు గలసియు
దిక్త్రారాతి శిర సమము! తిరమ, హనుమకున్!
వాక్త్రాసం బెది లేదిట!
వక్త్రంబుల్ పది గలిగిన 'వానికి' జేజే!

సమస్య: రమణీ రమ్మనెను సీత రామునిఁ గనుచున్

తేది: అక్టోబర్ 05, 2012 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఈయబడిన సమస్యకు నా పూరణము.

"విమల శ్యామల వర గా
త్ర మణీ! కోదండ పాణి! దనుజోత్క్రమణీ!
ద్యుమణీ కుల నరవర ముకు
ర మణీ! ర"మ్మనెను సీత, రామునిఁ గనుచున్!

పద్య రచన: శ్రీకృష్ణ స్తుతి!

తేది: అక్టోబర్ 06, 2012 నాటి శంకరాభరణంలోని పద్యరచన శీర్షికన ఈయబడిన చిత్రమునకు నేను రాసిన పద్యములు

యదు కులాంభోధి చంద్ర! ఘనాభ దేహ!

రాసకేళీ విలోల! సువ్రజ కిశోర!

కృష్ణ! గిరిధర! నరసఖ! కేశవ! హరి!

కంస ఘస్మర! దీనులఁ గావుమయ్య!

పార్థసారథి! మురహంత! వాసుదేవ!

శ్యామ సుందర! శకటారి! చక్రి! వృష్ణి!

వేణుధర! శౌరి! బకవైరి! విశ్వరూప!

కంస ఘస్మర! దీనులఁ గావుమయ్య!

నరక హంతక! వృషనాశ! నంద తనయ!

ద్రౌపదీ మాన రక్షక! తాత తాత!

మానినీ వస్త్ర చోర! పద్మాక్ష! దేవ!

కంస ఘస్మర! దీనులఁ గావుమయ్య!

సమస్య: తిరుమలేశుఁ డైనఁ దిరిపె మెత్తు

తేది: అక్టోబర్ 03, 2012 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఇచ్చిన సమస్యకు నా పూరణము.

ధనము చేతనున్నఁ దనకన్న మిన్నయే

లేఁడటంచు వ్యయము లెన్నొ మిగులఁ

జేయుచుండఁగాను జివరికి నేమౌను?

తిరుమలేశుఁ డైనఁ దిరిపె మెత్తు!

విశేష వృత్తములు: విష్ణుస్తుతి!

తేది: అక్టోబర్ 03, 2012 నాటి శంకరాభరణంలోని విశేష వృత్తములు శీర్షికన ఇచ్చిన ఛందస్సులో నేను రాసిన శిఖరిణీ వృత్తము.

శిఖరిణీ వృత్తము:

పరేశా! పర్జన్య! ప్రణవ!ఫణితల్ప! ప్రభు! హరీ!

ధరాధుర్య! శ్రీశా! ధర! నృహరి! దైత్యారి! కపిలా!

మురారి! ప్రాగ్వంశా! పురుషవర! సంపూజ్య! దివిజా!

వరాహ! శ్రీవత్సా! పరమపురుష! ప్రాణద నమ:!

సమస్య: హింస కలుగఁ జేయు హితము భువికి

తేది: అక్టోబర్ 02, 2012 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఈయబడిన సమస్యకు నా పూరణములు.

(మహాత్ముని యహింసా పద్ధతిలో సహాయ నిరాకరణముఁ జేసిన, భరత భూమికి హితము కలుగఁ గలదని యాశయము)

(1)

తెల్ల దొరలకన్న, నల్ల దొరలు దేశ

భక్షకులయి రిల్లు వల్లకాడె!

త్యాగ శాంతి సత్య ధర్మాలకన్న న

హింస కలుగఁ జేయు హితము భువికి!

(2)

హింస కలుగఁ జేయు హితము, భువికి నేమి

యున్నదయ్య? దానఁ గలుగు నష్ట

మింత యనియుఁ జెప్ప నేరికి సాధ్య? మ

హింసయే గెలుచును! హితముఁ గనును!!

అమరమూర్తి జాతిపిత మహాత్మా గాంధీ!

తేది: అక్టోబర్ 02, 2012 నాటి శంకరాభరణంలోని పద్య రచన శీర్షికన ఈయబడిన చిత్రమునకు నా పద్యము.

సీ.

తెల్లవారల మత్తు దించంగ సమకట్టి

        సత్యాగ్రహముఁ జేయు సాధుమూర్తి!

వర్ణభేదము లింక వలదంచు దళితుల

        హరిజనులని పిల్చు హవనమూర్తి!

పేదలకే వస్త్ర మేది? నా కేలంచు

        నంగీల విడిచిన త్యాగమూర్తి!

దేశమంతయుఁ గోరు దేశనాయకుఁ డయ్యుఁ

        బదవిఁ గోరనియట్టి భవ్యమూర్తి!

గీ.

జాతిపితయై చెలంగిన సత్యమూర్తి!

బాలలకు గాంధితాతయౌ భద్రమూర్తి!

స్వార్థ మించుకయును లేని యనఘమూర్తి!

యంజలింతు మహాత్ముఁడా! యమరమూర్తి!

స్వస్తి

అనుమానించు పతిఁ బొంది యతివ సుఖపడెన్

తేది: అక్టోబర్ 01, 2012 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఈయబడిన సమస్యకు నా పూరణము

కనులా, మీనములా? యా

ననమా, పద్మమ? సువీక్ష, నన తూపుల? దం

శనముల, మల్లియల? యనుచు

ననుమానించు పతిఁ బొంది యతివ సుఖపడెన్!

పద్య రచన: తల్లి మనసు...

తేది: సెప్టెంబర్ 30, 2012 నాటి శంకరాభరణంలోని పద్య రచన శీర్షికన ఇచ్చిన చిత్రమునకు నేను రాసిన పద్యము.

తల్లి యొడిలోన పసిపిల్ల తల్లడిల్ల,

తల్లి యుల్ల మదెంతయో తల్లడిల్లు!

తల్లి యొడిలోన పసిపిల్ల యుల్లసిల్ల,

తల్లి యుల్ల మదెంతయో యుల్లసిల్లు!

సమస్య: ద్రోణుఁ డొక్కఁడు దుష్ట చతుష్టయమున

తేది: సెప్టెంబర్ 27, 2012 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఇచ్చిన సమస్యకు నా పూరణము.

(ద్రోణునిఁ గూర్చి పౌరులు సంభాషించుకొనుచున్న సందర్భము)

ద్రోణుఁ డొక్కఁడు పాండవ తుష్టిఁ బెంచు,

సభ్యతనుఁ గని, వెలుఁ గొందు సరణి నేర్పు!

ద్రోణుఁ డొక్కఁడు దుష్ట చతుష్టయమున

వక్రతలఁ గని, నడతల సరణి మార్చు!

పద్య రచన: కంసుని దౌష్ట్యము

తేది: సెప్టెంబర్ 26, 2012 నాటి శంకరాభరణంలోని పద్య రచన శీర్షికన ఇచ్చిన చిత్రమునకు నేను రాసిన పద్యములు

 

(దేవకీగర్భగతాష్టమశిశువు చేఁత మరణమున్నదని కంసున కాకాశవాణి తెలుపుట)

తే.గీ.
కూర్మి వసుదేవకుం డంత కోరి రమణి
దేవకిని బెండ్లియాడి యేతెంచు సమయ
మునను "రథము నే నడుపుదు" ననుచుఁ గంసుఁ
డుత్సుకతతోడ నడుపంగ నొక్కసారి;(1)

కం.
ఫెళఫెళమను ఘోషముతోఁ
బలికెను నాకాశవాణి "భళి, యో కంసా!
చెలియలి గర్భస్థాష్టముఁ
డొలియించును నీదు ప్రాణ మోయీ వినుమా!"(2)

ఆ.వె.
అనఁగ కుపితుఁ డయ్యె నా కంసుఁ డంతటఁ
గత్తి దూసి చంపఁగాను బోవ,
"బావ! యాగు" మనుచు వసుదేవుఁ డాపియు
నష్ట బాలకులను నతని కిడుదు;(3)

తే.గీ.
అనఁగఁ గంసుండు శాంతించి, "యట్టులె" యని
మాట పుచ్చియు విడిచెను మఱది, చెల్లి!
ప్రాణ సమమైన చెల్లెలు, బావ యనియుఁ
జూడ రయ్యయో దుష్టులు సుంతయైన!(4)

సమస్య: కోపి నకులుఁడు భ్రాతను రూపుమాపె

తేది: సెప్టెంబర్ 25, 2012 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఇచ్చిన సమస్యకు నా పూరణము.

ఇనుమడిగఁ గోపమున్నచో నేమనెదరు?

మాద్రి కన్నట్టి జ్యేష్ఠ కుమారుఁ డెవఁడు?

ఇలను సుగ్రీవుఁ డెవనిని, నేమి సేసె?

కోపి; నకులుఁడు; భ్రాతను, రూపుమాపె!

వివరణ: దీనికి క్రమాలంకారముతోడి సమాధానములు సరిచూచుకొనవలసినది...

1. ఇనుమడిగఁ గోపమున్నచో నేమనెదరు? (కోపి)

2. మాద్రి కన్నట్టి జ్యేష్ఠ కుమారుఁ డెవఁడు? ( నకులుఁడు)

3. ఇలను సుగ్రీవుఁ డెవనిని (భ్రాతను), ఏమి సేసె? (రూపుమాపె)

పద్య రచన: నైమిశారణ్యాఖ్యోత్పత్తికథ (వరాహపురాణాంతర్గతము)

తేది: సెప్టెంబర్ 25, 2012 నాటి శంకరాభరణంలోని పద్యరచన శీర్షికన ఇచ్చిన చిత్రమునకు నేను రాసిన పద్యములు

కం.

గౌరముఖాశ్రమ పరిసర

ఘోరాటవిఁ జొచ్చి వేఁటకున్ దుర్జయుఁడన్

రారాజు డస్సి, తన పరి

వార సహితుఁడయ్యు, మునికిఁ బ్రాగార్ణకుఁడై; (1)

తే.గీ.

పోవఁగను గౌరముఖుఁడు సంపూర్ణ మతిని

సంతసమ్మంది, యాతిథ్య సత్క్రియలను

జేయ, విష్ణుని వేడఁగ, శ్రీహరి యొక

మణిని నిచ్చె, నా మణి మహిమాతిశయత; (2)

తే.గీ.

ఒక్క నగరము నిర్మించి, మిక్కుటముగ

షోడశోపచారమ్ములు శుద్ధమతినిఁ

జేయఁ, దుష్టుఁడై యా రాజు చిత్తమందు

మణిని సంగ్రహింపఁగ నెంచి, మునినిఁ గోరె! (3)

ఆ.వె.

ముని నిరాకరింప; మునితోడ యుద్ధమ్ముఁ

జేసియైన, మణియ చిక్కు కొఱకు

మదినిఁ గోర్కి గాఢమై యంపె సైన్యమున్

మునినిఁజంపి, పిదప మణినిఁ గొనఁగ! (4)

కం.

వర సైన్యమ్మునుఁ బంపిన

తఱి నా ముని గంగఁ జేరి, తరణికి నర్ఘ్యో

త్కరమిడుచునుండె; భటు లిటఁ

దరవారులఁ జేఁతఁ బూని, దందడి సేయన్; (5)

కం.

మణినుండి శూరతతియుం

జనియించియు సైన్యతతినిఁ జండించుచు వే

రణమునుఁ జేయుచు నుండఁగ

ముని యటకును నేఁగుదెంచి, మురరిపుఁ బిలిచెన్! (6)

ఆ.వె.

విష్ణుమూర్తి యపుడు వేగమ్ముగా వచ్చి,

మునికి భయముఁ దీర్పఁ బూని యపుడు,

నిమిషమందు సేన నిర్మూలనము సేసి,

మాయమాయెఁ దాను మఱు నిముసమె! (7)

తే.గీ.

ఎచట నిమిషమునందున నెదిరిఁ జంపె;

నట్టి యారణ్యమునకును నైమిశాఖ్య

కల్గి, "నైమిశారణ్యము" ఘనతనుఁ గని,

సకల మునులకునది నివాసార్హమాయె! (8)

(సమాప్తము)

పద్య రచన: దుష్యంతునకు శకుంతల లేఖ...

తేది: సెప్టెంబర్ 24, 2012 నాటి శంకరాభరణంలోని పద్యరచన శీర్షికన ఇచ్చిన చిత్రమునకు నేను రాసిన పద్యములు

మ.

“అనివార్యమ్మయి యా శకుంతలను దుష్యంతుండు కళ్యాణమై
చనఁగన్ బోవుచు ముద్రికం దొడిగి, యా సత్యాత్మకుం డెంతకున్
దన దారం బిలువంగ రాఁ డిటకు! లేదా యేమి రాగమ్ము నా
తనికిన్? బూనెనొ కిన్క యెట్టి కతనో? ధర్మమ్ము కాదిద్దియున్!” (1)

తే.గీ.(పంచపాది)
వనిని యనసూయయుం బ్రియంవదయు నిట్లు
పలుకుచుండఁగ వినియు నా వన్య రమణి
యగు శకుంతల కినుకతో ననియె "నేమె!
నా విభుఁడు మాట తప్పక నన్ను వేగ
పురికి రప్పించు నిజముగాఁ! బొండు పొండు! (2)

కం.
అని తరిమి యా శకుంతల
తన నాథునిఁ దలఁచి, సుంత తాప మధికమై;
మనమునఁ గల దు:ఖమ్మును
గనిపింపఁగ నీయకుండఁ గణ్వుని కుటిలోన్. (3)

ఆ.వె.
చని యట మఱి యుండఁ జాలక బయటకు
వచ్చి యేడ్చుచుండఁ బరుగు తోడఁ
జెలియు వచ్చి, యడుగఁ జింతను దిగమ్రింగి,
"లేఖ వ్రాతు నిపుడు, ఱిచ్చ యేల? (4)

కం.
కమ్మను దె"మ్మని యమ్ముది
తమ్మెయి నమ్మంగఁ బలుకఁ, దాఁ దెచ్చి యిడన్;
గమ్మ పయి వ్రాసె నెద్దియొ
యమ్ముని పట్టి యటఁ దన్మయాంచిత హృదియై! (5)

అమ్మా...అమ్మా...నువ్వెక్కడున్నావమ్మా...రామ్మా...

_/\_ అంతర్జాతీయ మాతృదినోత్సవం సందర్భంగా అమ్మలందఱికిని శుభాభినందనలు!

సోదరమిత్రులందఱికిని నమస్సుమాంజలులు!

అమ్మా...అమ్మా...అమ్మా...

అమ్మ నాకేది? కల దమ్మ అందఱికిని!

అమ్మ యెక్కడ నుంటివో, ఆదుకొమ్మ!

ఆకలిని దీర్చి,యెదకును హత్తుకొనఁగ,

అమ్మ, రావేల? ఒడిఁజేరనిమ్మ! రమ్మ!

సమస్య: దయ్యమ్మునుఁ గనిన హనుమ దారిని విడిచెన్

తేది: సెప్టెంబర్ 23, 2012 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఇచ్చిన సమస్యకు నా పూరణము

   

అయ్యాంజనేయు బంధితుఁ
జెయ్యఁగ నా యింద్రజిత్తు చివ్వన నపుడున్
వెయ్యఁగ బ్రహ్మాస్త్రముఁ; బె
ద్దయ్య మ్మునుఁ గనిన హనుమ, దారిని విడిచెన్!

(పెద్దయ్యన్=బ్రహ్మను; మునున్=ముందఱ)

స్వస్తి

సమస్య: అవినీతికి సాటి ధర్మ మవనిన్ గలదే

తేది: సెప్టెంబర్ 22, 2012 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఇచ్చిన సమస్యకు నా పూరణము

సవన శ్రుతిపఠ నర్త ధృ
తి వితర ణాలోభ సహన దివ్యతపము ల
ష్టవిధమ్ములు! నీతికిఁ దో
డవి!! నీతికి సాటి ధర్మ మవనిన్ గలదే?

(1.సవనము=యజ్ఞము, 2.శ్రుతిపఠనము=వేదాధ్యయనము, 3.ఋతము=సత్యము, 4.ధృతి=ధీరత్వము, 5.వితరణము=దాతృత్వము, 6.అలోభము=లోభరహితత్వము, 7.సహనము=క్షమాగుణము, 8.దివ్యతపము=గొప్ప తపస్సు అని ధర్మము ఎనిమిది విధములు. అవి (ఆ ఎనిమిది ధర్మములు) నీతికి తోడుగా నిలుస్తాయి. కావున అట్టి నీతికి సాటియైన ధర్మము ఈ భూలోకమున కలదా? లేదు అని భావం.)

ఇజ్యాధ్యయనదానాని, తపస్సత్యంధృతిక్షమా|

అలోభ ఇతి మార్గోఽయం, ధర్మశ్చాఽష్టవిధః స్మృతః||

-భారతము

(యజ్ఞము, అధ్యయనము, దానము, తపస్సు, సత్యము, ధైర్యము, క్షమ, లోభరాహిత్యము - అని ధర్మము ఎనిమిది విధములు)

సమస్య: నెలలో సుతుఁ గన్న తల్లి, నిగనిగలాడెన్

తేది: సెప్టెంబర్ 21, 2012 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఇచ్చిన సమస్యకు నా పూరణము

ఇలలో నాఁటికి నేఁటికి
నలుసంతయినట్టి మార్పు "నాస్తి" యనంగన్
బలిమేమి? తొమ్మిదవదగు
నెలలో సుతుఁ గన్న తల్లి, నిగనిగలాడెన్!

సమస్య: ధర్మ పాలన కంటెఁ బాతకము లేదు

తేది: సెప్టెంబర్ 20, 2012 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఇచ్చిన సమస్యకు నా పూరణము

ధర్మ పాలన వృద్ధి, నధర్మ పాల

నమ్ము క్షయము నొందించును; నమ్ముఁడిది! య

ధర్మి దశవక్త్రుఁ డేమయ్యెఁ? దడవఁగా, న

ధర్మ పాలన కంటెఁ బాతకము లేదు!

పద్య రచన: విఘ్నేశ్వర స్తుతి!

తేది: సెప్టెంబర్ 19, 2012 నాటి శంకరాభరణంలోని పద్యరచన శీర్షికన ఇచ్చిన చిత్రమునకు నేను రాసిన పద్యములు

శా.
హే విఘ్నేశ! గజాస్య! లంబ జఠరా! హేరంబ! భాండోదరా!
హే విశ్వగ్దృశ! మంగళస్వర! సఖా! హే బ్రహ్మచారీ! కృతీ!
హే విష్ణు! ప్రభు! విశ్వనేత్ర! వరదా! హే జిష్ణు! సర్వాత్మకా!
హే విద్యా ధన శక్తి యుక్తి మహితా! హే సుప్రదీపా నమ:!! (1)

తే.గీ.
ఏకవింశతి పత్రాల నెలమి నునిచి,
స్వాదు ఫలములు, పుష్పాల సరము లిచ్చి,
పంచభక్ష్య, పాయసముల భక్తి నిడియు,
నర్చ సేతుము విఘ్నేశ, యాదుకొనుము! (2)

ఆ.వె.
ప్రతిదినమ్ము మేము ప్రార్థింతు మో యయ్య!
విఘ్నములనుఁ ద్రోల వినతి సేతు;
రుగ్మతలనుఁ బాపి, ప్రోవు మో విఘ్నేశ!
భక్తితోడ నీకుఁ బ్రణతు లిడుదు! (3)

కం.
నీ పాద ధ్యానముచే
మా పాపమ్ములను డుల్చు మహితాత్ముఁడవే!
హే పార్వ తీశ నందన!
యీ పర్వ దినమ్ము నందు నీకిడుదు నతుల్! (4)

చక్రవాకము:
వరగజాస్య! విఘ్నహంత్రి! భానుతేజ! సౌఖ్యదా!
ధరనిభోదరా! విచిత్ర! దంతివక్త్ర! శాంకరీ!
సురనరాది సేవితాంఘ్రి! శూర్పకర్ణ! హేరుకా!
కరిపలాద గర్వహారి! కావుమయ్య మమ్మిఁకన్!! (5)

-:శుభం భూయాత్:-

సమస్య: శూర్పణఖ సాధ్వి లోకైక సుందరాంగి

తేది: సెప్టెంబర్ 18, 2012 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఇచ్చిన సమస్యకు నా పూరణము

మగఁడుఁ జావఁగ, రామలక్ష్మణులఁ గోరె! 

ముకు సెవుల్గోయఁ బగఁ బూని మూర్ఖముగను

శూర్పణఖ, "సాధ్వి, లోకైక సుందరాంగి

సీతఁ గొని ర"మ్మనియు నన్నఁ జేరి పలికె!!

సమస్య: నారినిఁ బెండ్లి యాడి గహనంబుల కేఁగెను సీత ప్రేమతోన్

తేది: సెప్టెంబర్ 17, 2012 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఇచ్చిన సమస్యకు నా రెండు పూరణములు

(1)

శ్రీ రమణీయ గాత్రుఁడు; వశీకృత మానసుఁ డా రఘూత్తముం

డారయఁ గౌశి కాజ్ఞఁ దలఁ దాలిచి, చాపముఁ ద్రుంచి, జానకీ

నారినిఁ బెండ్లి యాడి, గహనంబుల కేఁగెను! సీత ప్రేమతోన్

గారవమొప్ప రామునకుఁ గాంక్షను సేవలు సేయ నేగెఁ దా!!

(2)

పంచపాది:

శ్రీ రఘువంశ సోముని, విశిష్ట ఘనాభ వినీల దేహునిన్,

భూరి గుణాభిశోభితునిఁ, బూర్ణ శశాంక నిభాస్యునిన్, ధరా

భార నివారణోద్యత సుబాణునిఁ, బాద జలేజ పృక్త్యహ

ల్యా రమణీ పరిగ్రహ పరంపదు, నాశర, దైత్య, దేవ భి

న్నారినిఁ బెండ్లియాడి, గహనంబుల కేఁగెను సీత ప్రేమతోన్!

(ఆశరులు, దైత్యులు, దేవభిన్నులు = రాక్షసులు;

దేవభిన్నారి = దేవభిన్న + అరి = రాక్షసాంతకుఁడు = శ్రీరాముఁడు)

పద్య రచన: ముదితల విశేష వస్త్రధారణము

తేది: సెప్టెంబర్ 14, 2012 నాటి శంకరాభరణంలోని పద్యరచన శీర్షికన ఇచ్చిన చిత్రమునకు నేను రాసిన పద్యము

చలిత విశాల నేత్ర యుత శర్వరు లొక్కెడ వస్త్ర కోటులన్

సులలిత రీతిఁ దాల్చి, మన సోదర రాష్ట్ర విశేష భంగిమల్

పలువుఱ మెప్పు లందఁగను, భారత సంస్కృతి గొప్పఁ జాటుచున్;

వలపులఁ జూపుచుండిరిట, భారతమాత మనమ్ము గెల్వఁగన్!

సమస్య: బావల భుజియించుటే శుభావహ మందున్

తేది: సెప్టెంబర్ 13, 2012 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఇచ్చిన సమస్యకు నేను రాసిన మూడు పూరణములు

(1)

(విష్ణ్వాది దేవతాపూజా వ్రతాదుల ననుష్ఠించు దినములం దుపవసించి, తదుపరి దినమున భోజనాదుల స్వీకరించుట సంప్రదాయ మనుట)

భావించియు మావిభు, సం
భావించి యుమావిభుఁ, దదుపరి వాగ్విభు నే
సేవించినట్టి సుదినం
బావల భుజియించుటే శుభావహ మందున్!

(2)

(లేక... ఆ పూజా వ్రతాదులు సంపూర్ణముగ నిర్వర్తించి, యుపవాస దీక్ష విడిచిన తదుపరి భుజించుట సంప్రదాయమనుట)

దేవతల వ్రతము సేయఁగ
నేవిధి యుపవాసముందు రే వారలు? వా
రావిధి తదుపరి సమయం
బావల భుజియించుటే శుభావహ మందున్!

(3)

(పొలము పనులు సేయు కూలీలు మధ్యాహ్న సమయాన భుజించుటకై మా పొలము గట్టునకు రాఁబోఁగా, నా దారిన ముండ్లున్నవని నే నీ విధముగ నందును!)

"రా వలదీ వైపున; కీ
త్రోవను ముండ్లున్న వెన్నొ! తొలఁగఁ గదయ్యా!
పోవయ్య! యీ కుమార్గం
బావల భుజియించుటే శుభావహ" మందున్!

సమస్య: వంక యున్నవాఁడు శంకరుండు!

తేది: సెప్టెంబర్ 12, 2012 నాటి శంకరాభరణంలోని సమస్యాపూరణం శీర్షికన ఇచ్చిన సమస్యకు నా పూరణము

నొసట నగ్గి కన్ను; బసుమమ్ము మేనికి;

పాఁప సరము మెడను; బండి యెద్దు;

గళము నందు విసము; తలను గంగయు, నెల

వంక యున్నవాఁడు శంకరుండు!

పద్య రచన: నవ గ్రహములు

తేది: సెప్టెంబర్ 11,2012 నాటి శంకరాభరణంలోని పద్య రచన శీర్షికన ఇచ్చిన చిత్రమునకు నేను రాసిన పద్యములు

కం.
భాముఁడు, సోముఁడు, భౌముఁడు,
సోమజుఁడున్, దేవ గురుఁడు, శుక్రుఁడు, శనియున్,
సోమ గ్రాహియుఁ, గేతువు
గాములు తొమ్మిది; జనులకు గరిమను జూపున్!
(ఇదే అర్థముతో మఱొక కంద మందున)
కం.
రవి, రాట్, కుజ, బుధ, గురు, కవి,
రవిజ, తమ, శ్శిఖి నవ ఖ చరమ్ములు నెపుడున్
భువి చుట్టుఁ దిరుగు చున్, మఱి,
భువి జనులను బాధ పఱుపఁ బొదలింపఁ గనున్!